Nieuws

• Dag van de diabeteseducator
• Studiedag "Diabetes en Zwangerschap
• Diabetes en sport
• Beroepsprofiel verpleegkundige diabetes educator
• Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en leefmilieu (Belgisch Staatsblad: 2006-10-24)
• België trekt aan de alarmbel: als we vandaag niets ondernemen, heeft binnen 20 jaar 1 Belg op 10 diabetes
• Verslag eerste BVVDE Symposium: Diabetes vandaag en morgen (Leuven, 10 oktober 2008)
• Verslag Menarini diagnostics international diabetes nurses conference (Lissabon 25 oktober 2008)
• Verslag Diabetes en Sport (Kontich 27 november 2008)

Functie-eisen van de verpleegkundige diabetes educator
Het beroep verpleegkundige diabetes educator vereist een specifieke deskundigheid om kwalitatief goede diabeteszorg te leveren. Om deze zorg te kunnen waarborgen is het noodzakelijk dat er functie-eisen omschreven worden. Dit om duidelijk te stellen welke taken, welke deskundigheid en welke meerwaarde van de verpleegkundige diabetes educator mag verwacht worden. Tevens vereisen de huidige ontwikkelingen zoals de opkomst van de referentie diabetesverpleegkundigen en de toenemende interesse voor de concepten diseasemanagement, zorgpaden, klinische paden een duidelijke positiebepaling van de verpleegkundigen diabetes educatoren en de referentie diabetesverpleegkundigen.
Diseasemanagement is het proces waarin een voortdurende verbetering van meetbare resultaten van het behandelingscontinuüm (preventie, diagnostiek, management) van een specifieke ziekte wordt bevorderd.
Hierna spreekt men in de tekst over de verpleegkundig diabetes educator als zij – haar.
In de diabeteszorg kan de verpleegkundige diabetes educator een prominente plaats innemen.
Door haar laagdrempeligheid en deskundigheid in alle vakgebieden brengt zij kennis en ervaring nader tot elkaar en zorgt zij voor harmonisatie van de diabeteszorg. Hierdoor komt de positie van de verpleegkundige diabetes educator ten opzichte van de referentie diabetesverpleegkundige in een ander licht te staan en biedt het perspectieven voor de zorgverlening.

Specifieke kenmerken van de verpleegkundige diabetes educator
Methodische uitoefening van het beroep door het verzamelen en interpreteren van verpleegkundige en relevante medische gegevens.
De verpleegkundige diabetes educator analyseert de vastgelegde gegevens om te komen tot verpleegkundige diagnoses. Daarbij richt zij zich op het voorkomen van acute en chronische complicaties en heeft zij inzicht in de effecten van de langdurige zorgverlening. Zij diagnosticeert stoornissen, handicaps en beperkingen, prognosticeert en stelt beoogde resultaten vast.
De verpleegkundige diabetes educator plant de verpleegkundige en de medisch gerelateerde zorg in samenwerking en in overleg met de patiënt en de overige disciplines.
Zij dient hiervoor te beschikken over relevante kennis van nieuwe behandelmethoden en technieken, evenals het gebruik en de verstrekking van materialen en hulpmiddelen.
De verpleegkundige diabetes educator verleent belevingsgerichte zorg aan mensen met diabetes en bevordert het zelfmanagement. Zij organiseert deze zorg op een bedrijfsmatige wijze. Dit betekent het opzetten en houden van spreekuren, agendabeheer, bereikbaarheid en het materiaalbeheer ten behoeve van de directe patiëntenzorg.
De verpleegkundige diabetes educator verleent professionele diabeteseducatie aan mensen met diabetes en hun omgeving. Zij dient hiervoor te beschikken over kennis, inzicht en vaardigheden in de interventiestrategieën ten aanzien van gedragsveranderingen.
Diabeteseducatie betekent interactie met de patiënt en zijn omgeving waarvoor zij beschikt over communicatieve coaching- en counseling vaardigheden. Zij is verantwoordelijk voor de organisatie, ontwikkeling en uitvoering op het gebied van presentatie van voorlichtingsprogramma’s, groeps- en individuele educatieprogramma’s.
Dit vraagt aan de verpleegkundige diabetes educator kennis en inzicht in didactische vaardigheden en presentatietechnieken.
De verpleegkundige diabetes educator coördineert de zorg ten behoeve van de patiënt daarbij levert zij een proactieve bijdrage aan een multidisciplinair team. Zij verwijst de patiënt door naar relevante zorgverleners, voert onderdelen uit, evalueert en doet voorstellen voor de bijstelling van het zorgtraject.
De verpleegkundige diabetes educator levert een belangrijke bijdrage aan integrale kwaliteitszorg door het signaleren van tekortkomingen in de kwaliteit en levert een bijdrage aan de ontwikkeling van dit zorgtraject. Daarnaast werkt zij mee aan de ontwikkeling van evidenced based practice protocollen, richtlijnen en de implementatie daarvan.
De verpleegkundige diabetes educator richt zich op deskundigheidsbevordering door overleg te plegen met de collega’s verpleegkundigen en de stagebegeleiding. Dit met als doel het optimaliseren van kennis en vaardigheden van het betreffende deskundigheidsgebied. Dit door middel van het organiseren van bij- en nascholingsprogramma’s, individuele overdrachten, klinische lessen en teamgerichte overdrachten. Zij treedt op als consulent waarbij zij consulten verleent aan verpleegkundigen, medici en paramedici.

Activiteiten van de verpleegkundige diabetes educator
Om alle bij het beroep betrokkenen een inzicht te laten krijgen volgt hieronder een korte beschrijving van de activiteiten van een verpleegkundig diabetes educator, waarbij de nadruk ligt op de belangrijkste punten van dit vak uitgedrukt in vijf rollen.
Rol 1: De Expert
Kernactiviteit: het kunnen integreren, het hebben van overzichten, het kunnen toepassen van medicatie en hulpmiddelen ten aanzien van de persoon met diabetes mellitus. Preventie van complicaties is hier onlosmakelijk mee verbonden.
Activiteiten:
De verpleegkundige diabetes educator heeft specifieke kennis van factoren die de bloedglucosewaarden beïnvloeden, zoals voeding, beweging en stress. Zij benut de kennis van orale bloedglucoseverlagende therapie en insulinetherapie om zo tot een goede glucoseregulatie te komen. Zij kan medicatie volgens protocol aanpassen. De verpleegkundige diabetes educator kan zelfstandig de insuline dosis aanpassen en maakt hierbij gebruik van de juiste bloedglucosemeet- en testinstrumenten en insulinetoedieningssystemen.
De verpleegkundige diabetes educator zal haar vaardigheden gebruiken ter preventie, het signaleren en de behandeling van acute en lange termijncomplicaties.
De verpleegkundige diabetes educator kan vasculaire schade herkennen zoals TIA en beroerte, angina pectoris, myocardinfarct en perifere neuropathie.
De verpleegkundige diabetes educator heeft kennis van het lipidenprofiel, bloeddrukstoornissen en de behandeling hiervan.
De verpleegkundige diabetes educator kan een goede voetscreening uitvoeren en is op de hoogte van de juiste wondzorgtechnieken.
De verpleegkundige diabetes educator is in staat andere disciplines te consulteren voor verdere behandeling.

Rol 2: De Educator
Kernactiviteit: effectief overdragen van kennis en vaardigheden ter bevordering van de zelfzorg van de persoon met diabetes.
Activiteiten:
De verpleegkundige diabetes educator geeft op methodische wijze zelfstandig educatie aan mensen van alle leeftijden en met verschillende sociaal-culturele achtergronden, met diabetes mellitus type 1 of 2 en dit individueel.
De verpleegkundige diabetes educator integreert kennis, vaardigheden en eigen ervaringen met als doel de persoon met diabetes te helpen een zo normaal mogelijk leven te leiden, met zijn beperkingen, angsten en onzekerheden. Hierbij staat de zelfzorg voorop.
De verpleegkundige diabetes educator draagt er zorg voor dat de persoon met diabetes en of diens naaste omgeving over voldoende kennis en vaardigheden beschikt om zelf bloedglucosecontroles uit te voeren, de waarden te interpreteren en zo een balans te vinden in lifestyle, behandeling en andere factoren, die de bloedglucose waarden beïnvloeden. Zij vervult hierbij een belangrijke rol als coach en begeleider.

Rol 3: De Consulent
Kernactiviteit: Het correct kunnen interpreteren van een consultvraag. Deze vaardig adviseren met richtlijnen, protocollen en deskundigheidsbevorderingen om tot succesvolle interventies te komen overeenkomstig de uitvoering van de te nemen stappen.
Activiteiten:
De verpleegkundige diabetes educator geeft onderwijs zoals klinische lessen en bijscholingen aan verpleegkundigen en andere professionele hulpverleners, praktijkondersteuners en artsen. De verpleegkundige diabetes educator verleent vanuit eigen expertise consult aan verpleegkundigen, andere professionele hulpverleners, praktijkondersteuners en artsen. De verpleegkundige diabetes educator levert een actieve bijdrage binnen het netwerk van een multidisciplinair diabetesteam en is in staat andere beroepsgerelateerde netwerken te onderhouden.

Rol 4: De Innovator
Kernactiviteit: effectief kunnen integreren en toepassen van nieuwe ontwikkelingen binnen de beroepssituatie.
Activiteiten:
De verpleegkundige diabetes educator kan vanuit haar inhoudelijke deskundigheid en ervaring een bijdrage leveren aan het ontwikkelen, bijstellen, implementeren en uitvoeren van zorgmodellen en protocollen volgens geldende kwaliteitsnormen en richtlijnen. De verpleegkundige diabetes educator kan preventieve interventies uitvoeren.

Rol 5: De Ondernemer
Kernactiviteit: beroepswerkzaamheden organiseren binnen de tijd en de context waarin het handelen wordt gevraagd.
Activiteiten:
De verpleegkundige diabetes educator heeft zijn / haar eigen verpleegkundige praktijk. Dit houdt in dat de diabetesverpleegkundige zijn / haar eigen spreekuren organiseert. De verpleegkundige diabetes educator is verantwoordelijk voor een adequate verslaggeving en cijfermatige verantwoording naar de juiste instanties. De verpleegkundige diabetes educator werkt in een multidisciplinair verband samen met de behandelende arts, de diëtiste en vele anderen die betrokken zijn bij de zorg aan mensen met diabetes.
De verpleegkundige diabetes educator coördineert de volledige zorg rondom de mens met diabetes. Staat in voor transparantie en evaluatie van de zorg. Naast deze basisactiviteiten zijn er aantal verpleegkundigen diabetes educatoren die zich gespecialiseerd hebben in kinderen en pubers met diabetes, in insulinepomptherapie, zwangerschapsdiabetes, diabetes en zwangerschap en diabeteszorg in de eerste lijn.

Opleiding en nascholing
De hogescholen waar de opleiding momenteel kan gevolgd worden met medewerking van de
Vlaamse Diabetes Vereniging vzw en de BeroepsVereniging Verpleegkundigen Diabetes
Educatoren vzw:

Arteveldehogeschool
Campus Brusselsepoort
Brusselsepoortstraat 93
9000 Gent
tel: 09/265 98 30 
info.compahs.gezondheidszorg@arteveldehogeschool
www.arteveldehs.be

Erasmushogeschool
Laarbeeklaan 12
1090 Brussel
tel: 02/479 18 90
gez@ehb.be
www.ehb.be

Katholieke Hogeschool
Spoorwegstraat 12
8200 Brugge
tel: 050/40 51 69 of 050/40 51 20
info@hb.khbo.be
www.khbo.be

Het op peil houden van praktische vaardigheden en kennis is erg belangrijk, daarom is het noodzakelijk om een minimum tewerkstelling te hebben a ratio van een ½ FTE werkzaam als verpleegkundige diabetes educator. In dit kader komt ook de nascholing aan bod. De BeroepsVereniging Verpleegkundigen Diabetes Educatoren vzw en de Vlaamse Diabetes Vereniging vzw streven ernaar om de bij- en nascholingen op te zetten volgens een accreditatiesysteem Er wordt geopteerd om 60 uren vorming te verzamelen over telkens een periode van 4 jaar. Dit om de kwaliteit van diabeteszorg te kunnen blijven garanderen. Dit is mogelijk door kennis en deskundigheid te vergroten door het lezen van vakliteratuur, door deelname aan symposia,workshops en bijscholingen.

terug naar boven

--------------------

Publicatie Belgisch Staatsblad: 2006-10-24
FEDERALE OVERHEIDSDIENST VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU

27 SEPTEMBER 2006. - Koninklijk besluit houdende de lijst van bijzondere beroepstitels en bijzondere beroepsbekwaamheden voor de beoefenaars van de verpleegkunde

ALBERT II, Koning der Belgen,
Aan allen die nu zijn en hierna wezen zullen, Onze Groet.
Gelet op het koninklijk besluit nr. 78 van 10 november 1967 betreffende de uitoefening van de
gezondheidszorgberoepen, inzonderheid op artikel 35ter, ingevoegd bij de wet van 19 december
1990, en gewijzigd bij de wetten van 6 april 1995, 17 maart 1997 en 10 augustus 2001;
Gelet op het koninklijk besluit van 18 januari 1994 houdende de lijst van bijzondere beroepstitels en
bijzondere beroepsbekwamingen voor de beoefenaars van de verpleegkunde, gewijzigd door het
koninklijk besluit van 2 juli 1999;
Gelet op het advies van de Technische Commissie voor Verpleegkunde, gegeven op 17 maart 2005;
Gelet op de adviezen van de Nationale Raad voor Verpleegkunde, gegeven op 27 september 2005 en op 20 december 2005;
Gelet op advies 40.731/3 van de Raad van State, gegeven op 27 juni 2006, met toepassing van artikel
84, § 1, eerste lid, 1°, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State;
Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid,
Hebben Wij besloten en besluiten Wij :
Artikel 1. De lijst van de bijzondere beroepstitels voor de houders van het diploma of de titel van
gegradueerde verpleger of van bachelor in de verpleegkunde wordt als volgt vastgesteld :
1. verpleegkundige gespecialiseerd in de pediatrie en in de neonatologie;
2. verpleegkundige gespecialiseerd in de geestelijke gezondheidszorg en psychiatrie;
3. verpleegkundige gespecialiseerd in de sociale gezondheidszorg;
4. verpleegkundige gespecialiseerd in de geriatrie;
5. verpleegkundige gespecialiseerd in de intensieve zorg en spoedgevallenzorg;
6. verpleegkundige gespecialiseerd in de oncologie;
7. verpleegkundige gespecialiseerd in de medische beeldvorming;
8. verpleegkundige gespecialiseerd in de stomatherapie en in de wondverzorging;
9. verpleegkundige gespecialiseerd als operatie-assistent en als instrumentist;
10. verpleegkundige gespecialiseerd als perfusionist;
11. verpleegkundige gespecialiseerd in de anesthesie.
Art. 2. De lijst van de bijzondere beroepsbekwaamheden voor de houders van het diploma of de titel van gegradueerde verpleger, voor de bachelors in de verpleegkunde, voor de houders van het
diploma van verpleegkunde en voor de houders van het brevet of de titel van verpleger, wordt als
volgt vastgesteld :
1. verpleegkundige met een bijzondere deskundigheid in de geestelijke gezondheidszorg en
psychiatrie;
2. verpleegkundige met een bijzondere deskundigheid in de geriatrie;
3. verpleegkundige met een bijzondere deskundigheid in de wondverzorging;
4. verpleegkundige met een bijzondere deskundigheid in de palliatieve zorg;
5. verpleegkundige met een bijzondere deskundigheid in de diabetologie;
6. verpleegkundige met een bijzondere deskundigheid in de evaluatie en behandeling van de pijn.
Art. 3. Het koninklijk besluit van 18 januari 1994 houdende de lijst van bijzondere beroepstitels en
bijzondere beroepsbekwamingen voor de beoefenaars van de verpleegkunde, gewijzigd door het
koninklijk besluit van 2 juli 1999, wordt opgeheven.
Art. 4. Onze Minister bevoegd voor volksgezondheid is belast met de uitvoering van dit besluit.
Gegeven te Brussel, 27 september 2006.

Van Koningswege :
De Minister van Volksgezondheid,
R. DEMOTTE

terug naar boven

--------------------

PERSBERICHT

België trekt aan de alarmbel: als we vandaag niets ondernemen, heeft binnen 20 jaar 1 Belg op 10 diabetes

Belgische artsen en diabetesverenigingen ondersteunen gezamenlijk ‘UNite for diabetes’: een project van de ‘International Diabetes Federation’, dat diabetes op de agenda van de Verenigde Naties wil zetten

Met uw stem een stap dichter bij een VN-resolutie: klik op www.unitefordiabetes.be

Brussel, 11 oktober 2006 – België maakt een vuist tegen diabetes: een ernstige aandoening1 die wereldwijd én in België in sneltempo oprukt. Vandaag heeft 1 Belg op 20 diabetes. Als we nu niets ondernemen, heeft binnen 20 jaar 1 Belg op 10 diabetes – ook al kan diabetes in vele gevallen voorkomen worden. Om deze mondiale epidemie in te dijken, moet wereldwijd gewerkt worden aan een betere preventie en behandeling. Met ‘UNite for diabetes’ wil de ‘International Diabetes Federation’ een VN-resolutie rond diabetes behalen: een broodnodige, eerste stap naar een mondiaal diabetesbeleid. België zet mee de schouders onder deze campagne met een gezamenlijke actie van de Belgische huisartsenverenigingen (Domus Medica en SSMG), gespecialiseerde artsen, de diabetesverenigingen (Vlaamse Diabetes Vereniging vzw en Association Belge du Diabète asbl) en Novo Nordisk2. Samen worden de volgende acties op touw gezet:

· Op 16, 17 en 18 oktober zal de internationale “diabetesbus”3 halt houden in respectievelijk Antwerpen, Namen en Brussel. Iedere Belg kan er terecht om gratis zijn/haar risico op diabetes te testen.
· In de “diabetesbus” gaat elke dag een debat door over het diabetesbeleid in België vandaag en morgen. De betrokken partners nemen samen met beleidsmakers het woord om hun visie te formuleren. De debatten zijn voor iedereen toegankelijk.
· Vandaag wordt het startschot gegeven aan de telleractie op www.unitefordiabetes.be. Door een enkele klik op de teller kan elke Belg zijn/haar steun betuigen aan de ‘UNite for diabetes’ campagne – en komen we een stap dichter bij een VN-resolutie. Deze telleractie wordt op de Wereld Diabetes Dag in 2007 afgesloten.

Dr. Georges Krzentowski, endocrinoloog en bestuurslid van de Association Belge du Diabète: “De campagne ‘UNite for Diabetes’ is een groot, wereldwijd initiatief ter verbetering van de zorg voor mensen met diabetes en van de toekomstige behandeling van diabetes. Vandaag hebben wereldwijd 230 miljoen mensen (ofwel 6% van de volwassen bevolking) diabetes. Voor hen is het behouden van een goede levenskwaliteit een dagelijkse uitdaging. Indien we vandaag niets
ondernemen, zullen binnen 20 jaar wereldwijd 350 miljoen mensen diabetes en/of diabetescomplicaties ontwikkeld hebben. Voor België betekent dat 1 Belg op 10 én een enorme druk op overheidsbudgetten. België ondersteunt actief deze actie omdat een gezamenlijk beleid zich opdringt om diabetes en de daaraan verbonden kosten de baas te blijven.”

Anne-Marie Felton, Chairman of the global promotion and awareness campaign for UNite for Diabetes: “Het doel van deze campagne is steun te krijgen van overheden over de hele wereld voor het aannemen van een VN-resolutie over diabetes op 14 november “Wereld Diabetes Dag”, 2007. De kracht van een VNresolutie zal duidelijk maken dat er een niet-erkende, dringende noodzaak bestaat om de ziekte aan te pakken. Niet alleen in landen waar diagnose en behandeling nog
niet voorhanden zijn, maar ook in de westerse wereld.”

In België bestaan er reeds verscheidene, goede initiatieven en activiteiten rond de behandeling van diabetes, en er worden reeds eerste stappen rond diabetespreventie genomen. Toch ontbreekt het aan een duidelijke, eenvormige aanpak van deze aandoening. Naast het ontwikkelen van een mondiaal diabetesbeleid, is het formuleren en uitvoeren van een Belgisch diabetesbeleid een dringende noodzaak.

Dr. Johan Wens, huisarts en diabetesdeskundige binnen de Vlaamse huisartsenvereniging Domus Medica: “Vandaag schiet het beleid in het ondersteunen van de patiënt nog tekort. Patiënten met diabetes type 2, en dat is zo’n 90 % van alle diabetespatiënten, krijgen op dit moment in België geen diabeteseducatie bij de diagnose, maar pas bij het opstarten van insuline met minstens 2 injecties/dag. Dat is veel te laat. Daarnaast moeten ook nog financiële drempels weggewerkt worden: diabetes is een chronische ziekte en kost de patiënt die vaak op controle moet komen, vandaag veel geld. Deze aandachtspunten moeten dringend aangepakt worden, net als een betere ondersteuning van huisartsen en het opmaken van duidelijke taakafspraken tussen alle betrokken gezondheidswerkers.”

Stijn Deceukelier van de Vlaamse Diabetes Vereniging: “Niettegenstaande de enorme toename van diabetes blijft de omkadering achterop hinken. Zowel de preventie als de diagnose komen te laat en naast het formuleren van een beter beleid rond de preventie en de behandeling van diabetes, blijft het beschermen van de belangen en de rechten van de persoon met diabetes een uitdaging. Ook al treft de ziekte heel wat Belgen, toch is de algemene kennis nog steeds klein, wat soms leidt tot onbegrip en discriminatie van mensen met diabetes.”

terug naar boven

--------------------